Doğum Sonrası Doğum Kontrolü: Temel Bilgiler

Doğumdan Hemen Sonra Hamile Kalmak Mümkün mü?

Evet, mümkündür. Doğumdan sonra vücudunuzun toparlanması ve âdetlerin yeniden başlaması zaman alsa da, bu süre zarfında korunmasız cinsel ilişkiyle tekrar hamile kalabilirsiniz. Üstelik henüz âdet görmemiş olsanız bile yumurtlama başlamış olabilir.

Özellikle bebek sadece anne sütüyle besleniyorsa, doğumdan sonraki ilk birkaç ay hamilelik riski daha düşüktür. Ancak bu risk sıfır değildir. Bu nedenle tekrar hamile kalmayı istemiyorsanız, etkili bir doğum kontrol yöntemi kullanmanız önemlidir.

Emzirme Doğum Kontrolü Yerine Geçer mi?

Bu yöntem “Laktasyonel Amenore Yöntemi” olarak bilinir. Ancak dikkatli kullanılmadığında güvenilirliği düşer. Yalnızca şu şartlarda geçerli olabilir:

• Doğum sonrası henüz âdet görmediyseniz
• Bebeğiniz 6 aydan küçükse
• Bebeğiniz yalnızca anne sütüyle besleniyorsa (hiç mama veya ek gıda almıyorsa)
• En az 4–6 saatte bir düzenli ve doğrudan emzirme yapıyorsanız
• Süt sağma makinesi kullanmak yerine direkt emziriyorsanız

Bu yöntemin dışında daha güvenilir doğum kontrol seçenekleri mevcuttur.

Doğumdan Sonra Kullanılabilecek Doğum Kontrol Yöntemleri

Aşağıda doğum sonrası kullanılabilecek başlıca doğum kontrol yöntemleri özetlenmiştir:

1. Uzun Süreli (Geri Dönüşümlü) Yöntemler

• Rahim İçi Araç (RİA): Hormonal veya bakır içeren türleri mevcuttur. 5–10 yıla kadar koruma sağlar.
• Bakırlı RİA: Koruyuculuğu yüksektir ancak kayması durumunda koruyuculuğu azalabilir. Düzenli kontrol gerektirir. Süresi 10 yıldır. Adet döneminde kanama miktarını ve süresini uzatabilir. Emzirme dönemde kullanılabilinir.
• Hormonlu RİA Koruyuculuğu tüp bağlatmak kadar etkilidir. 5 yıl ömrü vardır çıkartılınca koruyuculuk etkisi biter. Adet süresini ve miktarı azaltır. Emzirme dönemde kullanılabilinir.

• Cilt Altı İmplantı: Kolun altına yerleştirilen küçük bir çubuk ile 3 yıla kadar koruma sağlar. çıkartılınca koruyuculuk etkisi biter. Adet süresini ve miktarı azaltır. Emzirme dönemde kullanılabilinir.

Her iki yöntem de tekrar çocuk sahibi olmak istediğinizde çıkarılarak doğurganlığınız geri döner.

2. Kalıcı Yöntemler

• Tüp ligasyonu (kadınlarda): Tüplerin bağlanması işlemidir.
• Vazektomi (erkeklerde): Sperm kanallarının bağlanmasıyla gebelik önlenir.

Bu yöntemler kalıcıdır; geri dönüşü zordur.

3. Hormonlu Yöntemler

• Doğum kontrol hapı
• İğne
• Cilt bandı
• Vajinal halka

Bu yöntemlerin bazıları östrojen içerirken bazıları sadece progesteron (progestin) içerir. Emziren annelerde genellikle östrojen içermeyen yöntemler tercih edilir. Ülkemizde bir kısmı bulunmamaktadır.

4. Bariyer ve İlişki Sırasında Kullanılan  Yöntemler

• Prezervatif (kondom): Hem gebelikten hem de cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur.
• Diyafram, sünger ve spermisitler: Cinsel ilişki öncesinde yerleştirilen, spermin rahme ulaşmasını engelleyen yöntemlerdir.

5. Doğal Yöntemler (Daha Az Güvenilir)

• Geri çekilme: Partnerin boşalmadan önce geri çekilmesi
• Takvim yöntemi: Yumurtlama günlerinin hesaplanmasıyla cinsel ilişkiden kaçınılması

Bu yöntemlerin başarısı kişiden kişiye değişir ve genellikle diğer modern yöntemler kadar etkili değildir.

Doğru Yöntemi Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Gelecek gebelik planlarınız: Yakın zamanda yeniden çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız geçici yöntemler daha uygundur.
• Emzirme durumunuz: Hormon içeren bazı yöntemler süt miktarını etkileyebilir. Bu nedenle doktor önerisi önemlidir.
• Kullanım kolaylığı ve düzenliliği: Düzenli uygulama gerektiren yöntemlerde unutkanlık riski göz önünde bulundurulmalıdır.
• Ek faydalar: Bazı hormonal yöntemler âdetleri düzenleyebilir ve sancıları azaltabilir.
• Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunma: Kondom dışındaki yöntemler bu enfeksiyonlardan koruma sağlamaz.

Doğumdan Sonra Ne Zaman Başlanabilir?

Bazı doğum kontrol yöntemlerine doğumdan hemen sonra başlanabilir:

• Bakır RİA, progestin içeren haplar, iğne veya implantlar doğum sonrası kısa sürede uygulanabilir.

Acil Doğum Kontrolü Nedir?

Kondom yırtılması veya doğum kontrolü kullanılmayan ilişkilerde, gebelik riskini azaltmak için acil doğum kontrolü olarak  RİA(sprial)  kullanılabilir.

• Haplar: Bazıları reçetesiz eczaneden alınabilir.(Anne sütü veriliyorsa kullanılması önerilmez)
• RİA: Doktor tarafından yerleştirilir ve en etkili acil korunma yöntemlerinden biridir.Anne sütü veriliyorsa bu yöntem tercih edilmelidir.

Acil doğum kontrolü ne kadar erken alınırsa o kadar etkilidir.

Sorularınız Varsa veya Sorun Yaşıyorsanız Ne Yapmalısınız?

Aşağıdaki durumlarda doktorunuza ya da hemşirenize başvurmalısınız:

• Doğum kontrol yönteminizle ilgili yan etkiler yaşıyorsanız
• Yeni bir doğum kontrol yöntemine geçmeyi düşünüyorsanız
• Emzirmenizin etkilendiğini hissediyorsanız
• Cinsel ilişki sırasında ağrı, yanma gibi sorunlarınız varsa

Unutmayın:
Her bireyin doğum sonrası ihtiyaçları farklıdır. Size en uygun doğum kontrol yöntemini seçmek için bir sağlık profesyoneline danışmanız en doğru adımdır.