Doğum Sonrası Doğum Kontrolü: Bilmeniz Gerekenler

Bir bebeğe sahip olmak hayatınızı kökten değiştirir. Yeni bir aile üyesiyle yaşamınıza devam ederken, gelecekteki gebelik planlarınız hakkında düşünmek de önemlidir. Peki, doğumdan sonra tekrar ne zaman hamile kalınabilir ve hangi doğum kontrol yöntemleri sizin için uygun olabilir?

Doğumdan Hemen Sonra Tekrar Hamile Kalmak Mümkün mü?

Evet. Doğumdan sonra vücudunuzun toparlanması ve adetinizin geri dönmesi biraz zaman alabilir. Ancak cinsel ilişkiye girerseniz, yine de hamile kalmanız mümkündür. Bu, adetiniz henüz geri gelmemiş olsa bile geçerlidir.

Doğumdan sonraki ilk birkaç ay boyunca, bebeğiniz yalnızca anne sütüyle besleniyorsa, hamile kalma olasılığınız diğer zamanlardan daha düşüktür. ("Yalnızca" emzirme, bebeğin mama veya başka yiyecekler almadığı anlamına gelir.) Ancak yine de hamile kalmanız mümkündür.

Eğer kısa sürede tekrar hamile kalmak istemiyorsanız, seçebileceğiniz farklı doğum kontrol yöntemleri vardır. Bunu doğum yapmadan önce bile düşünmeye başlamak iyi bir fikirdir.

Emzirmeyi Doğum Kontrol Yöntemi Olarak Kullanabilir miyim?

Bazı insanlar bunu yapar. Buna "laktasyonel amenore yöntemi" denir. Ancak bu, diğer doğum kontrol yöntemleri kadar güvenilir değildir.

Bu yöntemi seçerseniz, sadece aşağıdaki durumlarda işe yarayabileceğini bilmeniz önemlidir:

• Doğumdan bu yana adetiniz henüz geri dönmediyse.
• Bebeğiniz 6 aydan küçükse.
• Bebeğiniz yalnızca anne sütüyle besleniyorsa ve mama veya başka yiyecekler almıyorsa.
• En az her 4 ila 6 saatte bir emziriyorsanız.
• Doğrudan emziriyorsanız, yani süt pompası kullanmıyorsanız.

Tekrar hamile kalmak istemediğinizden eminseniz, diğer doğum kontrol yöntemleri daha güvenilirdir. Bunlar aşağıda daha ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

Doğum Kontrol Seçenekleri Nelerdir?

Birçok farklı doğum kontrol yöntemi vardır. Bunlar gebeliği farklı şekillerde önler (Resim 1).

Başlıca türleri şunlardır:

• Uzun Süreli Yöntemler: Bunlar gebeliği yıllarca önleyebilir. Rahim içi araçlar (RİA veya spiral) ve implant dahildir. Bazı RİA'lar ve implant, gebeliği önlemek için hormon kullanır. Tekrar hamile kalmak isterseniz bir RİA veya implant çıkarılabilir. Bazı RİA'lar adet kanamasını daha hafif hale getirebilir.
• Kalıcı Prosedürler: Bunlar, bir kişinin kalıcı olarak hamile kalmasını veya bir partneri hamile bırakmasını engeller. Bunlar şunları içerir:
• Tüp ligasyonu ("tüpleri bağlatma")
• Vasektomi (erkek partner için)
• Hormonal Doğum Kontrolü: Bunlar gebeliği önlemek için hormon kullanır. Haplar, enjeksiyonlar, bantlar ve vajinal halkalar dahildir. Adet kanamasını daha hafif ve daha düzenli hale getirebilirler.
• Prezervatifler: Bunlara "bariyer" yöntemi de denir. Spermin rahme girmesini ve yumurtaya ulaşmasını engellerler. Harici (erkek) prezervatifler erekte olmuş penise yerleştirilir (Resim 2). Dahili (kadın) prezervatifler vajinanın içine takılır (Resim 3).
• "Perikoital" Yöntemler: Bunlar cinsel ilişki sırasında kullandığınız doğum kontrol yöntemleridir. Diyaframlar, süngerler ve spermisitler örnek olarak verilebilir. Prezervatifler de bir tür perikoital doğum kontrolüdür.

Birkaç tane de "doğal" doğum kontrol yöntemi vardır. Bu, ilaç veya cihaz gerektirmezler. Diğer yöntemlere göre daha az güvenilirdirler, bu nedenle tekrar hamile kalmak istemediğinizden eminseniz, başka bir yöntem seçebilirsiniz.

Doğal yöntemler şunları içerir:

• Geri çekilme: Bu, erkek partnerin boşalmadan önce dışarı çekilmesidir.
• Doğurganlık farkındalığı: Bu, aylık adet döngünüzü takip etmeyi içerir. Bu bilgiyi, her ay ne zaman hamile kalma olasılığınızın en yüksek olduğunu tahmin etmek için kullanırsınız. Daha sonra o süre boyunca cinsel ilişkiden kaçınabilir veya o zaman prezervatif gibi bir doğum kontrol yöntemi kullanabilirsiniz.

Doğum Kontrol Yöntemi Seçerken Neleri Düşünmeliyim?

Dikkate almanız gereken birkaç şey vardır:

• Gelecekteki gebelik planlarınız: Gelecekte tekrar hamile kalmak isteyip istemediğinizi ve bunun ne kadar erken olabileceğini düşünün. Bazı doğum kontrol yöntemleri hızlı bir şekilde başlatılıp durdurulabilir. Diğerleri ise gebeliği birkaç yıl veya kalıcı olarak önleyebilir. Genel olarak doktorlar, tekrar hamile kalmaya çalışmadan önce en az 6 ay beklemeyi önerirler. Bunun nedeni, iki gebeliğin birbirine çok yakın olmasının vücudunuz için zorlayıcı olabilmesi ve sorun riskini artırabilmesidir. Ancak bu kişisel bir karardır.
• Emzirmeyi planlayıp planlamadığınız: Bazı doğum kontrol yöntemleri gebeliği önlemek için hormon kullanır. Bunlardan bazıları östrojen ve progestin hormonlarını içerirken, diğerleri sadece progestin içerir. Bu hormonlar bebeğiniz için zararlı değildir. Ancak birçok doktor, emziren kişilerin doğumdan sonra en az 3 hafta boyunca östrojen içeren doğum kontrol yöntemlerini kullanmaya başlamayı ertelemesini önermektedir.Östrojen içermeyen hormonal doğum kontrol yöntemleri arasında sadece progestin içeren hap, hormon içeren RİA, enjeksiyon ve implant bulunur. Hiçbir hormon içermeyen doğum kontrol yöntemleri arasında bakır RİA, prezervatifler, diyaframlar, süngerler ve spermisitler bulunur. Bunlardan herhangi birine doğumdan hemen sonra başlanabilir.
• Doğum kontrolüne ne zaman başlayabileceğiniz: Bazı doğum kontrol yöntemleriyle, doğumdan hemen sonra başlayabilirsiniz. Eğer östrojen içeren doğum kontrol yöntemini seçerseniz, kullanmaya başlamak için doğumdan sonra en az birkaç hafta beklemeniz gerekir. Hap, bant veya vajinal halka örnek olarak verilebilir. Bunun nedeni, doğumdan sonraki haftalarda kan pıhtısı riskinin daha yüksek olmasıdır.
• Doğum kontrolünüzden en çok ne istediğiniz: Bunlar, yakın zamanda doğum yapmış olsun ya da olmasın, doğum kontrolü seçen herkesin dikkate alması gereken sorulardır. Her doğum kontrol yöntemi için şunları düşünün:
• Doğru ve tutarlı bir şekilde kullanma olasılığınız ne kadar?
• Gebeliği önlemede ne kadar iyi çalışıyor?
• Ne kadar kolay elde edilebilir?
• Maliyeti ne kadar?
• Yan etkileri var mı?
• Gebeliği önlemenin yanı sıra başka faydaları var mı?
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan da korunmak isteyip istemediğiniz.

Doktorunuz veya hemşireniz size farklı seçenekler hakkında bilgi verebilir. Sizin için doğru olan doğum kontrol yöntemini seçmenize yardımcı olabilirler.

Acil Kontrasepsiyon Nedir?

Bu, yakın zamanda cinsel ilişkiye girdiyseniz gebeliği önlemeye çalışmanın bir yoludur. Cinsel ilişkiye girdiyseniz ve doğum kontrolü kullanmayı unuttuysanız veya prezervatifin yırtılması gibi bir sorun olduysa gebelik riskini azaltmak için kullanılabilir. İki tür acil kontrasepsiyon vardır: RİA ve haplar. Bazı haplar reçete gerektirirken, diğerlerini eczaneden satın alabilirsiniz.

Acil kontrasepsiyon kullanmanız gerekiyorsa, korunmasız cinsel ilişkiden sonra mümkün olan en kısa sürede kullanın.

Sorunlarım veya Sorularım Olursa Ne Yapmalıyım?

Aşağıdaki durumlarda doktorunuzla veya hemşirenizle konuşun:

• Doğum kontrol yöntemiyle ilgili herhangi bir yan etki veya sorun yaşıyorsanız.
• Farklı bir doğum kontrol yöntemine geçmek istiyorsanız.
• Doğum kontrol yönteminizin süt üretiminizi etkilediğini düşünüyorsanız.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı veya başka sorunlar yaşıyorsanız.
• Emzirme hakkında sorularınız varsa.

Unutmayın, her bireyin ihtiyaçları farklıdır ve doğru doğum kontrol yöntemini seçmek kişisel bir karardır. Sağlık uzmanınız, bu süreçte size rehberlik etmek için en iyi kaynaktır.