Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar Nelerdir?

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ("CYBE") seks yoluyla kapabileceğiniz enfeksiyonlardır. Bunlara cinsel yolla bulaşan hastalıklar ("CYBH") da denir.

Çoğu CYBE bakteri veya virüslerden kaynaklanır. Bazıları parazitlerden kaynaklanır.

En yaygın CYBE'ler şunlardır:

• Klamidya
• Bel soğukluğu
• Mikoplazma genitalium
• Genital herpes, aynı zamanda herpes simpleks virüsü ("HSV") olarak da adlandırılır
• Genital siğiller, aynı zamanda insan papillomavirüsü ("HPV") olarak da adlandırılır – Bazı HPV türleri rahim ağzı, penis veya anüs kanserine neden olabilir.
• Hepatit B
• Sifilis
• Trikomonas
• İnsan immün yetmezlik virüsü ("HIV") – Bu, AIDS'e neden olan virüstür.

Bunların çoğu her türlü seks yoluyla bulaşabilir. Buna vajinal, anal ve oral seksin yanı sıra diğer cinsel oyun türleri de dahildir. HIV ve hepatit B, vücut sıvılarına maruz kalma gibi başka yollarla da yayılabilir.

Diğer enfeksiyonlar da seks yoluyla bulaşabilir. Bunlar şunları içerir:

• Hepatit A ve hepatit C – Bunlar diğer hepatit virüsü türleridir. Genellikle başka yollarla yayılırlar. Ancak seks yoluyla da bulaşabilirler.
• Zika virüsü – Bu genellikle sivrisinek ısırıklarıyla yayılır. Ancak seks yoluyla da bulaşabilir.
• Neisseria meningitidis – Bu, cinsel temas da dahil olmak üzere yakın temas sırasında yayılabilir. Erkeklerle seks yapan erkeklerde küçük bakteriyel menenjit salgınlarına neden olmuştur.
• Mpox (maymun çiçeği olarak da bilinir) – Bu, cinsel temas da dahil olmak üzere yakın temas sırasında yayılabilecek viral bir enfeksiyondur.

CYBE Taraması Nedir?

"Tarama", belirtileri olmayan bir kişide CYBE'ler için test yapılması anlamına gelir. Tarama çok önemlidir. Çünkü CYBE'ler genellikle belirtilere neden olmaz, bu nedenle bir kişi bir CYBE taşıyor olabilir ve bunu bilmeyebilir.

Doktorlar, CYBE riski taşıyan kişilerin sağlıklı hissetseler bile taranmasını önermektedir. Örneğin, yeni bir partnerle korunmasız cinsel ilişkiye girdiyseniz klamidya riski altında olabilirsiniz. Klamidya taraması enfeksiyonunuz olup olmadığını gösterecek, böylece tedavi olabilirsiniz. Tedavi, enfeksiyonun kötüleşmesini önler ve başkalarına bulaşmasını engeller.

Farklı enfeksiyonlar için farklı türde testler mevcuttur. Birçok CYBE, kan veya idrar testiyle tespit edilebilir. CYBE için tarama yaptırmaya karar verirseniz, doktorunuz veya hemşireniz hangi spesifik testlere ihtiyacınız olduğunu belirlemek için sizinle birlikte çalışabilir.

Kimler CYBE İçin Test Edilmelidir?

CYBE'niz olabileceğini düşünüyorsanız veya CYBE olan biriyle cinsel ilişkiye girdiyseniz, test yaptırmalısınız.

Tarama için, cinsiyetleri ve cinsel alışkanlıklarına bağlı olarak farklı kişiler için farklı testler uygundur. Bazı genel yönergeler:

• Tüm insanlar (gençler dahil), HIV için en az bir kez taranmalıdır.
• 25 yaşından küçük cinsel ilişkiye girmiş tüm kadınlar, her yıl bel soğukluğu ve klamidya için taranmalıdır.
• 25 yaşından büyük, birden fazla partneri olan ve prezervatif kullanmayan kadınlar, her yıl bel soğukluğu ve klamidya için taranmalıdır.
• Erkeklerle seks yapan erkekler, yılda en az bir kez HIV, sifilis, klamidya ve bel soğukluğu için taranmalıdır. Bu, enfekte olabilecek rektum dahil tüm vücut kısımlarının test edilmesini içermelidir. Erkeklerle seks yapan erkekler ayrıca hepatit A, B ve C için de en az bir kez taranmalıdır.
• Hamile kişiler sifilis, HIV ve hepatit B için taranmalıdır. Ayrıca 25 yaşından küçüklerse veya birden fazla cinsel partnere sahiplerse klamidya ve bel soğukluğu için de taranmalıdırlar. Bazı hamile kişilerin, cinsel alışkanlıklarına bağlı olarak diğer enfeksiyonlar için de taranması gerekebilir.
• HIV ile enfekte olan tüm insanlar, hepatit A, B ve C için en az bir kez taranmalıdır. Ayrıca yılda en az bir kez sifilis, klamidya ve bel soğukluğu için taranmalıdırlar. HIV ile enfekte olan kadınlar, yılda en az bir kez trikomonas için taranmalıdır. HIV ile enfekte olan ve HIV'li erkeklerle seks yapan erkekler, yılda en az bir kez hepatit C için taranmalıdır.
• Transgender ve cinsiyet çeşitliliğine sahip kişiler, anatomileri ve cinsel alışkanlıklarına göre taranmalıdır.

Bazı kişilerin cinsel alışkanlıklarına ve diğer faktörlere bağlı olarak başka tarama testlerine ihtiyacı olabilir. Taranmanız gerekip gerekmediğinden ve ne için taranmanız gerektiğinden emin değilseniz, doktorunuza veya hemşirenize danışın.

CYBE Testi Nereden Yaptırabilirim?

Birkaç seçeneğiniz var:

• Düzenli olarak bir doktora veya hemşireye gidiyorsanız, onlar sizi test edebilirler.
• Bir kliniğe gidebilirsiniz. Yakınınızdaki bir kliniği bulmak için yerel Sağlık Departmanınızla iletişime geçin veya www.plannedparenthood.org adresini ziyaret edin. Bazı klinikler isminizi vermeden (anonim olarak) test yaptırmanıza izin verir.

Eczanelerde veya çevrimiçi mağazalarda CYBE taraması için evde kullanım kitleri satanlara dikkatli olun. Bu testlerden bazıları için bir örnek gönderirsiniz ve ardından sonuçları telefonla veya çevrimiçi olarak alırsınız. Diğerleri için, evde bir test yapar ve sonuçları bir saat içinde alırsınız. Ancak hangi test kitlerine güvenebileceğiniz her zaman net değildir. Bu kitlerden birini kullanır ve pozitif sonuç alırsanız, bir doktor veya hemşire ile takip yapın. Negatif sonuç alırsınız ancak enfeksiyonunuz olabileceğini düşünüyorsanız, bir doktora veya hemşireye görünün.

Hangi Belirtilere Dikkat Etmeliyim?

Birçok CYBE herhangi bir belirtiye neden olmaz ve bazı belirtiler gelip gidebilir.

Dikkat etmeniz gereken bazı belirtiler şunlardır:

• Genital kaşıntı, yanma, yaralar veya akıntı
• Seksten kaynaklanan ağrı veya kanama
• Yeni veya olağandışı vajinal kanama
• Testislerde şişlik ve ağrı

Bir CYBE'niz olup olmadığını kesin olarak bilmenin en iyi yolu test yaptırmaktır.

CYBE'ler Nasıl Tedavi Edilir?

Doğru tedavi, CYBE türüne bağlıdır. Tedavi, antibiyotikleri veya virüslerle savaşan "antiviral" ilaçları içerebilir. Tedavi, enfeksiyonunuzu iyileştirebilir veya kötüleşmesini önleyebilir. Ayrıca enfeksiyonu başkalarına yayma olasılığını da azaltabilir.

Eğer bir enfeksiyonunuz varsa, enfekte etmiş olabileceğiniz kişilere söylemeniz gerekebilir. Doktorunuz veya hemşireniz, en son ne zaman cinsel ilişkiye girdiğinize bağlı olarak hangi partnerlere söyleyeceğinizi belirlemenize yardımcı olabilir.

CYBE'ler Önenebilir mi?

Tüm CYBE'leri kesin olarak önlemenin bir yolu yoktur. Ancak birine yakalanma şansınızı azaltmak için yapabileceğiniz şeyler vardır:

• Yapabileceğiniz en önemli şey, her cinsel ilişkide doğru bir şekilde kondom kullanmaktır:
• Doktorlar CYBE'lere karşı koruma için dış (erkek) kondomları önermektedir (şekil 1). İç (kadın) kondomlar da CYBE kapma olasılığını azaltabilir (şekil 2). Ancak iç kondomlar dış kondomlar kadar test edilmemiştir.
• Koyun bağırsağı gibi "doğal malzemelerden" yapılmış kondomlar CYBE'lere karşı koruma sağlamaz.
• Cinsel ilişkiye girmeden önce tüm yeni partnerlerle CYBE'ler hakkında konuşun. En son ne zaman test edildiğinizi ve başka partnerleriniz olup olmadığını paylaşın.
• Sizde veya partnerinizde CYBE'den kaynaklanabilecek belirtiler varken cinsel ilişkiye girmeyin. Buna, herhangi birinizin herpesi varsa ve bir "atak" geçiriyorsa dahildir. Bu, genital bölgede kabarcıklar ve açık yaralar olduğunda görülür.
• Doktorunuza herhangi bir aşı olup olmamanız gerektiğini sorun. 26 yaşındaysanız veya daha küçükseniz, genital siğillere ve rahim ağzı kanserine neden olan virüs olan HPV'ye karşı koruma sağlayan bir aşı yaptırabilirsiniz. Bazı yaşlılar da HPV aşısı yaptırabilir. Hepatit A veya B'niz yoksa ve daha önce hepatit A veya B aşısı olmadıysanız, bu aşıları da yaptırabilirsiniz. Doktorunuz, risk altında iseniz menenjit veya mpox aşısı da önerebilir.
• Partnerinizin herpesi varsa, valasiklovir (marka adı: Valtrex) adı verilen bir ilaç alabilir. Bu, enfeksiyonu size bulaştırma olasılığını azaltır.
• Partnerinizin HIV'i varsa, HIV ilaçları almak kanlarındaki virüs miktarını düşürebilir. Bu, HIV'i size bulaştırmalarını önlemeye yardımcı olabilir, ancak ilacı tam olarak talimatlara göre almaları gerekir.
• Belirli CYBE'ler için çok yüksek risk altındaysanız, riskinizi azaltmak için ilaç alıp almamanız gerektiğini doktorunuzla konuşun. Örneğin:
• Her gün bir antiviral hap almak, HIV kapma riskini azaltabilir.
• Bazı kişiler için seksten sonra bir antibiyotik hapı almak, klamidya, sifilis ve bel soğukluğu kapma riskini azaltabilir. Ancak bu herkes için işe yaramaz.

Seks oyuncakları kullanıyorsanız, bunları başkalarıyla paylaşmamak ve her kullanımdan sonra yıkamak en iyisidir. Bu, bazı CYBE'lerin yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir.

2025.